ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΔΑΜΥΛΑ

Παντού στην περιοχή των Καρδαμύλων, είναι διάσπαρτα τα ίχνη περαστικών πολιτισμών από την εποχή των Πελασγών, των Περσικών πολέμων, της Ρωμαϊκής & Βυζαντινής εποχής. Αυτό το δηλώνουν τα τοίχη και οι κατεργασμένες πέτρες καθώς και δεκάδες αρχαϊκά και ελληνικά ονόματα (τοπωνύμια). Το όνομα Καρδαμύλη, που στα νεώτερα χρόνια έγινε Καρδάμυλα είναι καθαρά ελληνικό, δεν έχει καθαρά ελληνική προέλευση και προέρχεται πιθανόν από την λέξη "κάρδαμο", λαχανικό που υπήρχε κάποτε άφθονο στην περιοχή.

Στην περιοχή κάποτε υπήρχαν σπουδαίες και ιστορικές πόλεις όπως τα Κοίλα, το Δελφίνι και τα Πάρβαντα και τα γύρω από αυτές χωριά που όλα μαζί έφτιαξαν τα σημερινά Καρδάμυλα. Πότε ακριβώς έγινε αυτό, ιστορικά είναι άγνωστο. Η παράδοση όμως λέει ότι οι κάτοικοι των πόλεων και των χωριών μαζεύτικαν από τον φόβο των πειρατών σιγά σιγά στην οχυρή θέση που βρίσκονται τα σημερινά Καρδάμυλα. Και εγκατέλειψαν χωριά και πόλεις. Στην περιοχή λατρέυονταν ο Πελινναίος Δίας (Ζευς) στο Πελιναίο βουνό, το υψηλότερο της Χίου που άγνωστο πότε αντικαταστάθηκε από την λατρεία του προφήτη Ηλία σηλαδή του θεού Ήλιου.

Μνημονεύονται και από τον Θουκιδίδη σαν Καρδαμύλη, πόλη στην οποία οι Αθηναίοι έκαναν απόβαση το 411 π.Χ. Στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή έπαιξε σημαντικό ρόλο λόγω της θέσης του.

Στα μεσαιωνικά χρόνια δέχεται την καταστροφική μανία των πειρατών, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να δηιουργήσουν κάστρα και παρατηρητήρια στην γύρω περιοχή. Στην σφαγή της Χίου το 1822 τα Καρδάμυλα δεν γλίτωσαν από την καταστροφή. Απελευθερώθηκαν όπως και ολόκληρη η Χίος το 1912.

Σήμερα τα Καρδάμυλα χωρίζονται σε τρείς απλωμένους οικισμούς, τα "Καρδάμυλα" (ή "¶νω Καρδάμυλα") χτισμένα στους πρόποδες του βουνού "Γρηά", με το επίνειό τους το "Μάρμαρο" και την προέκτασή του, την γραφική συνοικία της "Ράχης".

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

Ονομαστές είναι οι εκκλησίες στα Καρδάμυλα. Η μονή "Πέρα Παναγιά" με εικόνες του προηγούμενου αιώνα, ο "¶γιος Νικόλαος ο Πριναρίτης" που χτίστηκε τον 13ο αιώνα με τοιχογραφίες του 16ου αιώνα, ο "Αγιος Λουκάς" με το υπέροχο ξύλινο τέμπλο του, ο ναός Παναγίας Υπαπαντής του 1450 με το αντιπροσωπευτικό δείγμα βοτσαλωτής αυλής και ο 'Αγιος Γεώργιος με το περίφημο καμπαναριό και τις τοιχογραφίες του 16ου αιώνα.
Το πνευματικό κέντρο στα Καρδάμυλα, κτισμένο πάνω στα ερείπια του κεντρικού πύργου του κάστου το 1964, φιλοξενεί συχνά εκδηλώσεις λόγου και τέχνης. Στο ισόγειό του υπάρχει βιβλιοθήκη - αναγνωστήριο, πλουτισμένη με 2000 περίπου τόμους εκλεκτών και σπάνιων βιβλίων καθώς και θρησκευτικό - λαογραφικό μουσείο.
Στο κάμπο των Καρδαμύλων υπάρχουν δεδάδες διάσπαρτα μαγγανοπήγαδα που χρησίμευαν στις καλλιέργειες των εσπερειδοειδών. Στους γύρω από τα Καρδάμυλα λόφους μπορεί κανείς να δει τα απομεινάρια των πατητηριών, δείγματα της κάποτε πλούσιας παραγωγής κρασιού.
Στο επίνειο των Καρδαμύλων, το "Μάρμαρο", μπορείτε να επισκευθείτε τον ναό του Αγίου Νικολάου με το μαρμάρινο τέμπλο, το μνημείο του "Αφανή Ναύτη" στην προκυμαία, έργο του μεγάλου γλύπτη Απάρτη (φωτό αριστερά), το παλιό τελωνείο (κτίριο από τα χρόνια της τουρκοκρατίας), το αρχοντικό "Βασιλάκη" με την χαρακτηριστική νεοκλασική αρχιτεκτονική καθώς και τους ανεμόμυλους που βρίσκονται διάσπαρτοι στην παραλία.

Νότια των Καρδαμύλων, βρίσκεται ο κόλπος "Δελφίνι" με το νησάκι "Ταύρος" στην είσοδό του. Την ομώνυμη κοιλάδα διασχίζει ρέμα με άφθονο πεντακάθαρο νερό που κατεβαίνει από τα βουνά και καταλήγει στην θάλασσα. Σήμερα είναι εν μέρη επισκέψιμος μιας και υπάρχουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Η γεωγραφική του σημασία κατά την αρχαιότητα ήταν σημαντική λόγω της μορφολογίας του. Η περιοχή "Κοίλα" αντίθετα βρίσκεται σε ορεινή περιοχή κοντά στο χωριό Πιτυός σε υψόμετρο 500 μέτρων με εκπληκτική θέα προς τις Οινούσσες και τις απέναντι μικρασιατικές ακτές. Στην κορυφή του λόφου σώζονται τα ερείπια του "Πύργου των Κοίλων" δείγμα της ακμής της περιοχής κατά τον Μεσαίωνα.

ΠΑΡΑΛΙΕΣ

Κοντά στα Καρδάμυλα βρίσκεται η παραλία "Βληχάδα" στην ομώνυμη κοιλάδα γεμάτη από ελαιόδεντρα και πεύκα. Προχωρόντας βορειότερα συναντάμε το "Γιαλισκάρι" με τον γραφικό του κολπίσκο. Πέντε χιλιόμετρα βόρεια των Καρδαμύλων βρίσκεται η κοιλάδα "Ναγός" με πλούσια βλάστηση και ψηλά πλατάνια καθώς και μία μαγευτική ακτή.
Ακολουθεί ο "Γιόσωνας" με τις κατάφυτες από πεύκα και περιβόλια πλαγιές και τα άγρια και επιβλητικά γύρω βουνά. Τέλος η "'¶μπελος", μικρή παραλία με χοντρό πολύχρωμο βότσαλο που μπορεί κανείς να την επισκεφθεί από μονοπάτι από τον κεντρικό δρόμο.